Përgjigje për Egzon Osmani nga Këshilltari Komunal

Ne pyetjen e parashtruar nga Egzon Osmani lidhur me vetit e dritherave.


Pyetja: Pershendetje te nderuar, Kam nje pyetje per keshilltaret bujqesor. Desha te di me shume per vetite e dritherave, ne veqanti per vetite e grurit dhe misrit. Ju faliminderit


Pergjigje


Duke I marr parasysh vetit fiziplogjike te drithrave ne tersiesht paraqit nevoja e ndarjes ose klasifikimit dhe hulumtimit te tyre prandaj te gjiha dritherat sipas ketyre vetive I ndajm ne dy grupe kryesore


  1. DRITHERAT HAMULLORE : Dritherat e bardha emitimi I tyre hamullore esht se pas korrjes mbesin mbeturinat hamujt e keto jan gruri, thekra, elbi, tershera etj.

  2. DRITHERAT MBJELLORE :E qem arrin pjes Misri, Sorgumi, Meli, Higra ndersa orizi dhe hikra mund te klasifikohen ne kete grup


-          Keto dy grupe te drithrave nje cilsi te perbashket familjes Gramine me perjashtim te hikres qe I takon familjes polygonace d.m.th per nga vetit morfologjike jan te ngjashme me disa dallime ne disa organeve gjenerative dhe vegjetative .dallimet kryesore morfologjike, fiziologjike dhe biologjike ne mes te drithrave hamullore dhe mjellore jan kto :


  1. Dritherat hamullore :gruri, thekra, tershera, elbi, gjat mbirjes formojn nje numer te madh te rrenjezave embrionale qe jan 3,5.7 etj.

  2. Dritherat mjellore: gjat mbimjes formojn vetem nje rrenjez embrionale .


Veti ose Dallime tjera kan tek fruti ose kokrra. Fryti ose kokrra te hamulloret ka form te zgjatur ose eliptike, ndersa te mjelloret kokrra ka form sferike ose te rrumbullaket. Dallim tjeter ne mes hamulloreve dhe mjelloreve eshte se numri nodjeve dhe internodjeve eshte se te dritherat hamullore eshte  mbi 7,9 ndersa te mjelloret eshte mbi 12.

Vetit biologjike te dritherave: Te gjitha llojet e dritherave cilesohen me karakteristika specifike biologjike te cilat nen ndikimin e disa faktoreve agroekologjik siq jan :temperature, drita, uji, ajri etj pershkohen nepermjet disa fazave specifike  biologjike .

 E keto jan :

     1.Faza e Mbimjes

     2. Faza e Rrenjezimit

     3.Faza e Vllazerimit – Shumezimit

     4.Faza e Rritjes se kercellit

     5.Faza e Lulezimit

     6.Faza e Pjekuris

Te dritherat hamullore qe zakonisht mbillen ne vjeshte kane nje rezistenc te shprehur ndaj temperaturave te ulta per dallim nga dritherat mjellore te cilat nuk e kan ket rezistenc dhe mbillen ne pranver kur temperaturat jan me te larta.

Vetit Biologjike te misrit: Misri si kultur lavertare mjellore ka veti specifike limituese ne perhapjen e kesaj eshte temperatura per dallim nga hamulloret, dhe per kete temperaturat minimale per mbirje jan me te larta se hamulloret.

Nen ndikimin e temperatures misri disa faza biologjike I pershkon me shpejt se hamulloret siq eshte faza e jarovizimit bima e misrit e pershkon ne temperature mesatare prej 6 – 8, grad ndersa te dritherat hamullore jarovizimi pershkohet ne temperature nen 0 grad C. bazuar ne ket faktor te fazes se jarovizimit edhe misri ndahet ne :

-          Varietetet e hershme te misrit te cilet kan periudhe vegjetative prej 90-100 dite dhe ket faz e pershkojn per 7 deri 13 dit

-          Varietete e mesme qe kan periudh vegjetative mbi 120 dite ket faz e kalojn per 13 deri 18 dit

 


-          Varietetet e vonshme te misrit qe kan periudh vegjetative mbi 140 dite fazen e jarovizimit e kalojn per 18 deri 25 dite.

Kjo pergjegje eshte derguar nga keshilltari per bujqesi i komunes se Malisheves. Ing. i bujqesise z.Milaim Morina
Nga: Milaim Morina (Malisheve)
Telefon: tel
E-mail: milaim08@gmail.com